Nowoczesne Technologie w Pigułce

Licencja typu Open Source – o co w tym chodzi?

Mar 21, 16 • Ciekawostki

Przepisy prawa autorskiego stanowią dla większości z Was podstawowe narzędzie ochrony rezultatów pracy twórczej. Z drugiej jednak strony, prawo autorskie może stanowić duże ograniczenie w korzystaniu z nowych technologii, przede wszystkim ze względu na konieczność ponoszenia kosztów opłat licencyjnych. Jest to szczególnie istotny problem w przypadku korzystania z programów komputerowych, które stanowią przecież podstawowe narzędzie pracy, nie tylko każdego freelancera, ale niemal każdego przedsiębiorstwa. Rozwiązaniem tego problemu może być komercyjne wykorzystanie oprogramowania typu open source. W dzisiejszym artykule opowiemy Wam o prawnych aspektach licencji open source. Jest to również pierwszy z cyklu artykułów o prawie nowych technologii w małej firmie, które ukazywać będą się na naszym blogu.

Zasady licencji open source

Należy w tym miejscu wyjaśnić pojawiającą się czasem wątpliwość dotyczącą stosowania przepisów prawa autorskiego do oprogramowania dostępnego na zasadzie open source. Do programów takich stosuje się w pełni przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ponieważ są one utworami. Istotne różnice w zakresie korzystania z takich programów wynikają natomiast z licencji, której twórca takiego programu udziela jego użytkownikom.

Oprogramowanie typu open source dostępne jest na podstawie różnych licencji, których cechą wspólną jest swoboda rozpowszechniania programów oraz możliwość modyfikacji kodu źródłowego. Co istotne licencje typu open source umożliwiają również dzielenie się z innymi użytkownikami dokonanymi modyfikacjami oprogramowania, przy czym dalszy obrót tym oprogramowaniem podlega również zasadom danej licencji. Widoczne są więc znaczne różnice w stosunku do tradycyjnego oprogramowania, którego rozpowszechnianie i modyfikowania przez użytkowników jest niedozwolone. Trzeba również pamiętać, że w przypadku programów komputerowych, ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyłącza stosowanie przepisów o dozwolonym użytku prywatnym i publicznym.

Licencja GNU GPL

Jedną z najpopularniejszych licencji typu open source jest licencja GNU GPL. Do istotnych postanowień tej licencji należą:

– możliwość swobodnego zwielokrotniania kodu źródłowego programu,

– prawo do tworzenia modyfikacji programu komputerowego jak również tworzenia dzieł bazujących na programie objętym licencją,

– obowiązek wskazania autora programu na każdej jego kopii oraz dołączenia do niej tekstu licencji,

– obowiązek oznaczania wprowadzonych modyfikacji,

– niedopuszczalność stosowania zabezpieczeń w postaci Digital Rights Management (DRM),

– niedopuszczalność udzielenia sublicencji do kopii programu.

Co bardzo istotne dla wszystkich osób prowadzących działalność gospodarczą, licencja GNU GPL nie wprowadza ograniczeń w zakresie komercyjnego korzystania z programów nią objętych.

Jakie są wady licencji GNU GPL? W przypadku dokonania modyfikacji programu licencjonowanego lub stworzenia tzw. dzieła bazującego na tym programie, dalszy obrót rezultatami tego rodzaju twórczości musi opierać się również na licencji GNU GPL, ze wszelkimi tego konsekwencjami (kwestia dopuszczalności takiego zastrzeżenia w licencji budzi jednak zastrzeżenia na gruncie prawa polskiego). Ponadto licencja GNU GPL wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą autora takiego programu (choć na gruncie polskiego kodeksu cywilnego niedopuszczalne jest wyłączenie odpowiedzialności za szkody wyrządzone umyślnie).

W kolejnych artykułach opiszemy dla Was postanowienia innych licencji typu open source. Tekst licencji GNU GPL dostępny jest w wersji angielskiej na poniższej stronie:

http://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.txt

Naruszenie licencji typu open source

Decydując się na korzystanie z oprogramowania typu open source należy pamiętać, że pomimo, iż licencje tego typu są zazwyczaj bardzo liberalne, naruszenie warunków licencji będzie rodzić takie same skutki cywilnoprawne i karnoprawne jak naruszenie licencji do programu nieobjętego taką licencją. Co zaskakujące, właśnie duży liberalizm licencji open source może być źródłem potencjalnych problemów użytkowników. Wiele osób pracujących w branży IT traktuje programy na licencjach open source zbyt swobodnie, co skutkować może nielegalnym korzystaniem z tego typu programów (z drugiej strony, w przypadku programów nieobjętych licencjami open source, świadomość tego co dopuszczalne i niedopuszczalne jest wśród informatyków znacznie większa).

O prawnych aspektach korzystania z oprogramowania open source jak również innych prawnych aspektach nowych technologii będziemy pisać dla Was również w kolejnych artykułach.

Więcej na temat prawa w tym temacie dowiedz się od specjalistów: http://labentowicz.com.

Źródło fotografii: upload.wikimedia.org

Tagi:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.